Ăn ít, ăn
lành mạnh để sống lâu
và sống khoẻ
Lương y VƠ HÀ
Ăn ít calori có thể giúp giảm bớt bệnh tật và tăng tuổi
thọ. Tuy nhiên ăn bao nhiêu không quan trọng bằng ăn cái ǵ.
Chế độ dinh dưỡng lành mạnh phải bao gồm nhiều rau quả, ngủ cốc
thô và ít chất béo băo hoà.
Khoẻ mạnh, sống lâu luôn là mơ ước của mọi người, mọi thời đại,
từ vua quan chí đến thứ dân. Do đó, đă từ lâu nhiều thầy thuốc
và các nhà khoa học đă quan tâm t́m hiểu xem điều ǵ đă làm cho
một số cộng đồng có sức khoẻ và tuổi thọ đặc biệt tốt hơn những
người khác, chẳng hạn những người Hounza ở phía bắc Ấn độ và
Pakistan, người Okinawa ở phía nam Nhật bản. Những cư dân ở đây
không những ít bệnh tật mà c̣n có tuổi thọ cao. Nhiều người
sống đến trên 100 tuổi. Bên cạnh lối sống gần thiên nhiên, năng
vận động, một yếu tố nổi trội là họ có khẩu phần ăn kém xa với
những người sống ở vùng khác. Do điều kiện kinh tế nặng về tự
cung tự cấp, chế độ ăn phụ thuộc nhiều vào số thực phẩm kiếm
được hàng ngày, dân ở đây thường phải ăn ít hoặc hầu như thiếu
ăn!
Từ những quan sát trên, nhiều nghiên cứu đă được tiến hành trên
loài vật để xác định xem việc ăn ít calori tác động như thế nào
đến sức khoẻ và tuổi thọ. Một nghiên cứu[1]
gần đây của Tiến sĩ Stephen Spindler và các cộng sự thuộc trường
Đại học Califormia, Mỹ đă cho biết những con chuột được nuôi với
khẩu phần ăn giới hạn sống lâu hơn 6 tháng so với con chuột
khác. Chuột bị ung thư khi được ăn ít có tốc độ phát triển ung
thư chậm hơn. Phân tách gen cũng cho thấy những con chuột già
ăn ít có mẫu gen gần giống như những con chuột trẻ được ăn b́nh
thường.
Một thí nghiệm[2]
khác của Russ Hepple, một nhà sinh lư học thuộc trường Đại học
Calgary, Canada cũng cho biết những con chuột già được cho ăn
đầy đủ chất dinh dưỡng nhưng số lượng calori ít hơn 40% vẫn có
được trọng lượng cơ bắp và chức năng cơ bắp tương đương với
những con chuột trẻ thông thường.
Nhiều thí nghiệm khác nhau trên loại khỉ và chuột đều cho thấy
việc ăn giảm bớt calori giúp con vật sống lâu 50% và ít trải qua
những căn bệnh tuổi già so với những con vật khác. Các nhà khoa
học cho rằng quy luật nầy cũng xảy ra ở con người. Hai nghiên
cứu[3]
tại trường Đại học Harvard cũng đưa ra kết quả giảm từ 15 đến
20% lượng calori ăn vào có thể làm giảm áp huyết, gia tăng
cholesterol tốt và hạ thấp nguy cơ tử vong v́ ung thư, tim mạch,
đột quỵ. Hiện nay, nhiều người ở độ tuổi trung niên ở Australia
đang có phong trào ăn ít để sống khoẻ hơn. Người ta tin rằng
ăn ít đi khoảng 20% calori sẽ giúp tăng cường sức khoẻ và giảm
những nguy cơ mắc các loại bệnh măn tính phổ thông hiện nay như
tim mạch, tiểu đường, ung thư. Có lư luận cho rằng ăn ít làm
giảm bớt sự tích luỷ những gốc tự do, một yếu tố quan trọng làm
hư hại tế bào. Ông Arthur Everett, 83 tuổi, Giáo sư trường Đại
học Sydney là một người đă từng nghiên cứu về tác động của ăn ít
calori trên chuột trên 50 năm nay. Ông nói “Ăn ít là một
điều khó nhưng tôi nghỉ mọi người đều cần nên cắt giảm khẩu
phần, dù chỉ 5%”. Ông khuyên “Việc ăn giảm calori
nên bắt đầu sớm, ngay từ lứa tuổi teen hoặc lúc vừa trưởng
thành”[4].
Những nhà khoa học ở trường Đại học Harvard cũng có những khuyến
cáo tương tự khi khuyên mọi người nên ăn những thức ăn
lành mạnh và nên giới hạn trong khoảng từ 1600 đến 1800 calori
mỗi ngày[5].
Điều nầy đặc biệt có ư nghĩa trong xă hội hiện nay khi phần lớn
các bửa ăn diễn ra ở nhà hàng, quán ăn và quá nhiều những tiệc
tùng, chiêu đăi với thức ăn dư thừa luôn khuyến khích chúng ta
phải ăn nhiều hơn nhu cầu thực sự. Tại nước ta, điều nầy càng
đáng được quan tâm. Cuộc sống bận rộn hiện nay rơ là không c̣n
cảnh “tháng giêng là tháng ăn chơi, tháng hai cờ bạc, tháng
ba hội hè . . .” Tuy nhiên, nhiều nơi, đặc biệt là ở vùng
nông thôn, vùng mới đô thị hoá, vẫn c̣n tập quán thường tổ chức
quá nhiều buổi họp mặt tiệc tùng với đủ thứ lư do, từ sinh nhật,
thôi nôi, lễ, giỗ đến mừng thi đỗ, tăng lương, thăng chức, khao
nhà mới, xe mới . . . Quan trọng hơn, khi đă thành thói quen,
cảnh chè chén có thể diễn ra quanh năm suốt tháng mặc cho gia
đ́nh có thể vẫn thiếu trước hụt sau. Tệ nạn nầy không chỉ làm
nghèo đất nước mà c̣n ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ và tuổi thọ của
con người.
Tuy nhiên, vẫn có ư kiến phản đối việc giảm khẩu phần. Nhiều
người cho rằng ăn ít dễ dẫn đến khuynh hướng ăn kiêng làm rối
loạn chế độ ăn uống, thiếu dinh dưỡng và có thể dẫn đến vô sinh.
Thực ra, ăn uống phải phù hợp với lứa tuổi và nhu cầu phát
triển của cơ thể. Rơ ràng là những sản phụ, những phụ nử đang
nuôi con bằng sữa mẹ, những em bé đang phát triển hoặc những
người suy nhược, thiếu dinh dưỡng cần phải được ăn uống đầy đủ.
Ngoài ra, ăn bao nhiêu có thể không quan trọng bằng ăn cái ǵ.
Nếu bạn ăn uống điều độ, ăn những thức ăn lành mạnh, chẳng hạn,
ăn nhiều rau quả và ngủ cốc thô, ít chất béo băo hoà, ít thịt đỏ
và thực phẩm công nghiệp th́ không nhất thiết phải giảm ăn. Rau
quả và ngủ cốc thô có nhiều chất xơ, sinh tố, chất khoáng và
những chất chống oxy hoá có vai tṛ trung hoà những gốc tự do,
giải độc, tăng cường hệ miễn dịch và làm chậm sự lăo hoá. Trái
lại, các loại thịt đỏ và thực phẩm công nghiệp có nhiều chất béo
băo hoà và nhiều chất độc hại khác là nguyên nhân gây ra nhiều
loại ung thư và bệnh tim mạch.
Cuối cùng, dù ăn với chế độ ăn nào, với thức ăn ǵ th́ cũng
không bao giờ nên ăn quá no. Trên 2500 trước nhà hiền triết
Socrate đă từng khuyên “Hăy rời bàn ăn khi hăy c̣n muốn ăn.”
Hải Thượng Lăn Ông cũng nhắc nhở :
“Muốn cho ngủ tạng được yên,
Bớt ăn mấy miếng, nhịn thèm hơn đau.”
[1] Living longer by eating less works
at any age. www.boston.com
[2] Eat less, live long, healthy life.
www.stararticle.com
[3] William J. Cromie. Eating less and
living longer. www.news.harvard.edu/gazette
[4] Clair Weaver. Eat less, live long.
www.news.com.au/dailytelegraph
[5] Eat less live longer. www.kold.com
|
