Trang chủ YKHOANET

Nhân lực y tế: Tăng số lượng có tăng chất lượng?

Thứ năm, 12/06/2008, 23:47 (GMT+7)

Ngày 12-6, Bộ Y tế đã tổ chức hội thảo trực tuyến Hà Nội-Huế-TPHCM về đào tạo nguồn nhân lực y tế theo nhu cầu xã hội. Qua đó cho thấy, nhu cầu tăng cường nguồn nhân lực y tế, đặc biệt là bác sĩ để bảo đảm việc chăm sức khỏe người dân đang tăng cao trong khi nhu cầu khả năng đáp ứng lại rất hạn chế.

Thiếu bác sĩ trầm trọng

“Nếu để đạt được mục tiêu cả nước có 8 bác sĩ/1 vạn dân vào năm 2015 thì Đồng Tháp sẽ phải tới năm 2020 mới đạt được mục tiêu này…”, bác sĩ Võ Anh Hổ, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đồng Tháp đã nói như vậy về thực trạng nguồn nhân lực y tế hiện nay ở địa phương.

Với một tỉnh có dân số 1,6 triệu người nhưng Đồng Tháp hiện chỉ có 3.697 cán bộ y tế, còn thiếu gần 1.000 so với biên chế được giao. Cả tỉnh chỉ có 708 bác sĩ, tỷ lệ 4,2 bác sĩ/1 vạn dân, nên Đồng Tháp chỉ dám đặt ra mục tiêu khiêm tốn 5 bác sĩ/1 vạn dân vào 2010. “Bởi lẽ cho dù hiện nay, địa phương cố gắng cử nhiều cán bộ đi học, liên kết mở thêm cơ sở đào tạo các bộ y tế tại địa phương thì mỗi năm Đồng Tháp cũng chỉ có khoảng thêm 50 bác sĩ”, BS Hổ cho biết.

Đồng Nai, một trong những địa phương trọng điểm về kinh tế nhưng số cán bộ y tế lại rơi vào tình trạng thiếu trầm trọng.

BS Từ Thanh Chương, Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai cho biết, cả tỉnh chỉ có 854 bác sĩ, đạt 3,56 bác sĩ/1vạn dân; dược sĩ đại học là 50 người, đạt 0,21 dược sĩ/1vạn dân. Với số bác sĩ như hiện nay để đạt được mục tiêu có 7 bác sĩ/1 vạn dân vào năm 2010 thì Đồng Nai phải cần thêm 1.800 bác sĩ. Thế nhưng hiện nay, Đồng Nai mới chỉ khoảng 200 người được cử đi đào hệ bác sĩ chuyên tu 4 năm và khoảng 30 người đào tạo bác sĩ chính quy mỗi năm, nhưng số người về địa phương làm việc hàng năm chỉ từ 3-4 người.

Ngược trở ra khu vực Tây Bắc, BS Nguyễn Công Huấn, Giám đốc Sở Y tế Lai Châu cho rằng, có lẽ do là tỉnh đất rộng người thưa (cả tỉnh 33 vạn dân/9.112 km2) nên tỷ lệ bác sĩ ở Lai Châu rơi vào diện thấp nhất nước: chỉ có 110 bác sĩ, tỷ lệ 3,3 bác sĩ/1 dân.

Cần quan tâm tới chất lượng

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng, nhu cầu về nguồn nhân lực y tế của cả nước đang là một thách thức lớn với sự phát triển kinh tế xã hội và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Theo ông Trương Việt Dũng, Vụ trưởng Vụ Khoa học-Đào tạo, Bộ Y tế, nhu cầu nhân lực y tế cho cả nước giai đoạn 2008- 2010 là 109.521 người, tương đương 36.507 người/năm. Tuy nhiên, khả năng đáp ứng của hệ thống đào tạo y tế cả nước cho đến năm 2007 là 24.534 người/năm.

Điều đó cho thấy, nhu cầu về nguồn nhân lực y tế, đặc biệt là nguồn bác sĩ đang rất cao, ước tính đến năm 2010, mỗi năm sẽ cần thêm 5.965 bác sĩ cho khu vực bệnh viện các tuyến.

Để giải quyết vấn đề nhân lực y tế, Thứ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, Bộ Y tế đã và đang triển khai các nhóm giải pháp như: tăng chỉ tiêu đào tạo cho các trường y dược, mở thêm các mã ngành, mở rộng các hình thức liên kết giữa các cơ sở đào tạo y tế với địa phương.

Tuy nhiên với việc tăng chỉ tiêu đào tạo thì vấn đề được đặt ra là liệu chất lượng đào tạo có được bảo đảm vì đào tạo y bác sĩ là gắn liền trực tiếp với tính mạng và sức khỏe của con người. Hơn nữa, hiện nay về cơ sở vật chất của các trường và đội ngũ giảng cũng vẫn ở mức rất hạn chế.

Trước mâu thuẫn này, GS-TS Đặng Vạn Phước, Hiệu trưởng ĐH Y Dược TPHCM nhấn mạnh, đào tạo y dược là một ngành đặc thù, không thể rút ngắn thời gian thực hành được, mà ít nhất là phải mất 6 năm. Trường đào tạo y khoa không thể tăng vô tội vạ số lượng đào tạo mà không quan tâm đến chất lượng. Xu hướng đào tạo trong thời gian tới phải là “cầm tay chỉ việc”, đào tạo những nhóm nhỏ. Y đức cũng phải đào tạo ngay từ những năm đầu tiên.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng khẳng định, chất lượng đào tạo sẽ phải là vấn đề hàng đầu. Do đó, Bộ Y tế sẽ thực hiện kiểm tra chéo chất lượng đào tạo của các trường đại học, cao đẳng y tế, nếu trường nào có chất lượng quá kém, Bộ Y tế sẽ đề xuất với Bộ GD-ĐT cho ngưng tuyển sinh.

Khánh Nguyễn - Báo SGGP

Nhân lực ngành y tế cần chất hơn lượng

(Dân trí) - “Để tăng cường nguồn nhân lực y tế đang thiếu trầm trọng, các địa phương, các trường đào tạo cần có kế hoạch rõ ràng, đặc biệt chú trọng đến chất lượng đầu ra, không đào tạo tràn lan để những người bác sĩ tương lai thật sự có chất lượng”.

Đó là ý kiến của PGS.TS Nguyễn Thị Kim Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế, đưa ra hôm qua, ngày 12/6.

Bác sĩ ít - thiếu, Dược sĩ nhiều - cũng thiếu

Theo GS.TS Trương Việt Dũng, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Đào tạo Bộ Y tế thì: “Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tăng nhu cầu nhân lực y tế. Nguồn đào tạo có giới hạn. Dân số mỗi năm tăng thêm khoảng 1 triệu người, hệ thống y tế tư nhân đang phát triển nhanh, thêm nữa hiện nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao, tình trạng mất cân đối về phân bổ nhân lực. Nhiều lĩnh vực đã và sẽ thiếu cán bộ trầm trọng hơn”.

Hiện mỗi năm, việc khám chữa bệnh tại các bệnh viện cần thêm cho các tuyến là gần 6.000 bác sĩ, 1.500 dược sĩ, hơn 10.000 điều dưỡng và hơn 7.000 cán bộ khác (kỹ thuật viên, hộ lý, hộ sinh…). Trong lĩnh vực y tế dự phòng, số cán bộ đại học cần từ 1.200-1.500 người và khoảng 2.460 cán bộ trung cấp, cao đẳng. 

Đối với lĩnh vực đào tạo dược sĩ lại có sự tréo ngoe. Hàng năm số dược sĩ được đào tạo hệ đại học lên đến 8.000 người, đủ để đáp ứng nhu cầu chung. Nhưng phần lớn số dược sĩ này chọn làm việc cho tư nhân, trong khi rất nhiều bệnh viện vùng sâu vùng xa không có dược sĩ đại học.

Tất cả các Sở Y tế địa phương cũng thiếu hụt trầm trọng về nhân lực, trong khi với chế độ đãi ngộ và thu nhập cao, các cơ sở y tế tư nhân vẫn thu hút chất xám ngành y tế công. 

Bác sĩ Võ Anh Hồ, Giám đốc Sở Y tế Đồng Tháp cho biết: Những bác sĩ về nhận công tác ở Đồng Tháp đều chọn công tác ở các bệnh viện đa khoa tỉnh hay huyện, còn khi mời gọi họ về các vùng xa hơn thì họ hẹn lần lữa rồi… biến mất.

Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai cũng báo động tình trạng bỏ nhà nước đi kiếm tiền ngoài của các bác sĩ. Giám đốc Sở Y tế Quảng Nam thì tỏ ý lo ngại về tình trạng chảy máu chất xám từ y tế công sang y tế tư. Theo ông này, phải có cơ chế chuyển nhượng cán bộ giống như chuyển nhượng cầu thủ bóng đá, hòng ngăn chặn các vụ ra đi của các bác sĩ, dược sĩ.

Giải pháp nào cho nguồn nhân lực y tế?

Để có thể rút ngắn khoảng cách thiếu hụt nhân lực hiện nay và trong tương lai, các địa phương kiến nghị Bộ Y tế tăng chỉ tiêu đào tạo bác sĩ, dược sĩ sau đại học, mở rộng các mô hình, loại hình đào tạo cán bộ y tế, nâng cấp các cơ sở hạ tầng, đặc biệt là các phòng thí nghiệm để chuẩn hoá các kỹ thuật. 

GS.TS Đặng Vạn Phước, Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược TPHCM, có nhiều đề nghị đổi mới trong việc đào tạo nhân lực cho ngành y tế như tăng thời gian thực hành cho sinh viên; củng cố và phát triển các bệnh viện thực hành trong các nơi đào tạo.

Ông Phước nhận định: “Hiện nay, nhu cầu về số lượng nhân sự y tế tuy có bức bách nhưng số lượng cần phải đi liền với vấn đề chất lượng đào tạo”.

Ngọc Thanh - Dân Trí

Nhân lực y tế thiếu trầm trọng

Các bác sĩ Bệnh viện Mắt TP.HCM được chuyên gia của Bệnh viện bay Orbis hướng dẫn và chuyển giao các kỹ thuật mổ mắt - Ảnh: T.T.D

Chỗ nào cũng kêu

PGS.TS Nguyễn Thị Kim Tiến - thứ trưởng Bộ Y tế - phác thảo thực trạng hiện nay: quá tải bệnh viện xảy ra ở các tuyến và có xu hướng gia tăng, trang thiết bị thiếu, nhiều kỹ thuật y tế chưa đáp ứng nhu cầu, đặc biệt nhân lực y tế quá thiếu. Cách tính nhu cầu nhân lực của nhiều địa phương vẫn còn theo kiểu của thời bao cấp: chỉ dựa vào nhu cầu của hệ thống BV công - lấy số giường kế hoạch làm cơ sở, chưa dựa vào nhu cầu thực có cả hệ thống y tế tư nhân và tình hình dịch bệnh...

Xét về góc độ phát triển, chỉ số CBYT/10.000 dân tăng rất chậm. Nếu so với năm 1986 đã đạt bình quân 42,8 CBYT/10.000 dân thì đến năm 2006 chỉ đạt 32 CBYT/10.000 dân. Số bác sĩ (BS) phục vụ 10.000 dân từ 2001-2006 có xu hướng tăng dần đều từ 4,1-6,2/10.000 dân nhưng tại các tỉnh vùng sâu, vùng xa tỉ lệ này rất thấp.

Phó giám đốc Sở Y tế Đồng Tháp nêu thực trạng... buồn ở địa phương: chỉ 22 CBYT/10.000 dân; 4,2 BS /10.000 dân; tỉ lệ dược sĩ (DS) là 0,2/10.000 dân. Nếu tính theo yêu cầu của bộ là 7-10 BS/10.000 dân thì phải đến năm 2020 mới đủ.

Lai Châu càng... buồn hơn. Giám đốc Sở Y tế tỉnh cho biết chỉ 3,3 BS/10.000 dân; DS đại học chỉ 0,1/10.000 dân. Ở tuyến tỉnh có 59 BS và cả sáu huyện thị có 38 BS, nên BS chủ yếu làm công tác quản lý: giám đốc, phó giám đốc trung tâm. BS chính qui ra trường không có.

Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai - địa phương đang thu hút rất nhiều dự án đầu tư nước ngoài - cũng có "bức tranh" nhân lực y tế không mấy sáng sủa: 3,56 BS/10.000 dân và 0,21 DS đại học/10.000 dân, 88/171 trạm y tế xã, phường có BS. Để đạt 7 BS/10.000 dân vào năm 2010, Đồng Nai cần 1.550 BS.

Số lượng hay chất lượng?

Ước tính nhu cầu nhân lực cần đào tạo mới cho khu vực bệnh viện từ nay đến năm 2010 là trên 74.000 người. Trung bình mỗi năm cần thêm gần 6.000 BS,1.500 DS, 10.000 điều dưỡng và 7.000 cán bộ khác (kỹ thuật viên, hộ sinh, hộ lý...). Trong lĩnh vực y tế dự phòng từ nay đến năm 2010 cũng cần thêm trên 11.000 CBYT. Vậy có tăng tốc đào tạo không? Nếu tăng tốc có đảm bảo chất lượng?

GS.TS Trương Việt Dũng - vụ trưởng Vụ Khoa học & đào tạo - nêu những bất cập trong đào tạo: thiếu về số lượng sinh viên đại học và sau đại học; mất cân đối giữa các chuyên khoa, ngành; phân bố cán bộ y tế không đều giữa các vùng; chất lượng đào tạo hạn chế và chưa đáp ứng nhu cầu về kỹ thuật cao. Nguyên nhân: hạn chế chỉ tiêu tuyển sinh, qui hoạch mở rộng qui mô trường chậm, giảng viên chưa đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục; cơ sở vật chất chưa được đầu tư nâng cấp, kinh phí rất thấp và không thay đổi định mức từ 15 năm nay (6 triệu đồng/ sinh viên/năm).

TS Đỗ Văn Nhượng, đại diện Bộ GD-ĐT, băn khoăn: nâng qui mô đào tạo nhưng phải đạt chất lượng. Ông nói: "Một sản phẩm xuất khẩu nếu không đạt chất lượng có thể đem bán nội địa với giá rẻ nhưng ngành y lại khác ở chỗ chất lượng phải đạt yêu cầu của ngành đặc thù chăm sóc sức khỏe con người".

GS.TS Đặng Vạn Phước - hiệu trưởng ĐH Y dược TP.HCM - phân tích: do đối tượng phục vụ của BS, DS là con người, không giống như đào tạo cử nhân về kinh tế, nên thời lượng khác hẳn - không thể rút ngắn đào tạo, lý thuyết có thể rút xuống còn bốn năm nhưng thực hành lâm sàng, thực tập... tối thiểu phải sáu năm. Các nước kéo dài 8-10 năm hoặc lâu hơn. Ở Mỹ sau tám năm đào tạo, tiếp tục đào thêm 3-4 năm, thậm chí năm năm. Trường phải có bệnh viện thực hành theo môi trường giảng dạy, ngay cả y đức cũng phải được giảng dạy trong những năm đầu tiên.

PGS.TS Nguyễn Thị Kim Tiến đúc kết: ít nhất phải mười năm nữa mới đảm bảo được số lượng, còn chất lượng lại là vấn đề lớn. Các địa phương phải xây dựng kế hoạch cụ thể nhu cầu và có văn bản chính thức đề nghị với bộ. Các địa phương dù rất bức xúc về nguồn nhân lực nhưng chất lượng là vấn đề cần quan tâm. Cho đến giờ này bằng y, dược, nha của chúng ta chưa được công nhận ở khối ASEAN chứ đừng nói quốc tế. Hệ ngắn hạn trước mắt chỉ đào tạo cho tuyến xã, còn tuyến trên phải nghĩ đến đào tạo chính qui. "Giờ thực hành các môn học y cơ sở, sinh viên phải ngồi hành lang là không chấp nhận được. Chúng ta không thể đào tạo tràn lan để sau này để lại một thế hệ không đạt chất lượng" - bà Tiến nói.

KIM SƠN - Tuổi Trẻ